نادرشاه افشار،شاهی که عظمت را به ایران بازگرداند
مقدمه
نادرشاه افشار یکی از بزرگترین نوابغ نظامی تاریخ بود. او که در وهلهای از تاریخ بهعنوان یک ناجی، ایران را از شر بیگانگان نجات داده بود، در ادامه با تصمیمات غلطی که گرفت، حکومت نوپای افشار را به نابودی کشاند.
به گزارش فرارو، در طول تاریخ کمتر کسی را میتوان پیدا کرد که ازمنظر دلاوری و تسلط بر نظامیگری، همآورد نادرشاه افشار باشد. بااینوجود بسیاری از تاریخدانان، نقطهضعف بزرگ نادر را در شیوه مملکتداری او میدانند.
شاه
زندگینامه نادرشاه
نادرشاه افشار (زاده ۱۰۶۷ شمسی کلات نادری – مقتول ۱۱۲۶ در قوچان) که پیش از پادشاهی ، نادر قلی نام داشت. نادر شاه از ایل افشار خراسان که از ۱۱۱۴ تا ۱۱۲۶ خورشیدی پادشاه ایران و بنیانگذار دودمان افشاریه بود. او از مشهورترین پادشاهان ایران، پس از اسلام است.
سرکوب افغانها و بیرون راندن عثمانی و روسیه از کشور و تجدید استقلال ایران و نیز فتح دهلی و ترکستان و جنگهای پیروزمندانه او سبب شهرت بسیارش شد. همچنین او آخرین کشورگشا و فاتح آسیایی است.
ایل افشار
ایل افشار قبل از مهاجرت به خراسان در منطقه افشار در جنوب آذربایجان غربی سکونت داشتهاند که اکنون مرکز این منطقه شهرستان تکاب امروزی واقع در جنوب آذربایجان غربی میباشد.
در فاصله ۵ کیلومتری شرق شهرستان «تکاب» روستای باستانی «قرخلو» واقع شدهاست که زادگاه اصلی پدران نادرشاه افشار است که نام قرخلو که در پسوند نادرشاه وجود دارد نیز از نام همین روستا برداشته شدهاست که شاه اسماعیل در زمانهای دور آنها را از «قرخلو» و «تکاب» به خراسان کوچاند.
پیوستن به سپاه صفویان و جنگ با افغانها
در این هنگام افغانها به رهبری محمود افغان اصفهان را تصرف کرده و شاه سلطان حسین صفوی را به قتل رسانده بودند. با سقوط اصفهان و قتل شاه، پسر او به نام شاه تهماسب دوم صفوی از اصفهان به قزوین گریخت و خود را پادشاه ایران خواند.
ولی حکام نواحی گوناگون حاضر به اطاعت از او نشدند. نادر که از میزان نفوذ خاندان صفوی در میان مردم آگاه بود، به شاه تهماسب دوم پیوست و سردار سپاه او شد.
اولین اقدام نادر در خدمت شاه صفوی جنگ با ملک محمود سیستانی (حاکم سیستان) بود که مانعی بر سر یکپارچگی پادشاهی ایران به حساب می آمد. نادر در سال ۱۱۳۷ ق. توانست ملک محمود را شکست دهد و حاکمیت شاه ایران را در خراسان و سیستان برپا نماید .
رسیدن به تاج و تخت پادشاهی ایران
نادر در ۲۹ سپتامبر ۱۷۲۹ به پیروزی بر هوتکی ها بهرهبریِ اشرف در نبرد مهماندوست دست یافت. با حضور نادر در کنترل واقعی امور، تهماسب نهایتاً در دسامبر ۱۷۲۹ در اصفهان مستقر شد و حکومت هوتکیان بر ایران به پایان رسید.
وی در طی بهار و تابستان ۱۷۳۰ ، قلمروهای زیادی را از عثمانی بازپس گرفت. پس از انعقاد عهدنامهٔ صلح میان تهماسب و سلطان محمود یکم، تهماسب را از سلطنت خلع و فرزند هشتماههٔ تهماسب که نام سلطنتی عباس سوم به او داده شد جانشین کرد و خود وکیلُالدّوله و نایبُالسَّلطَنه ایران شد. نادر، کرمانشاه که توسط عثمانی تسخیر شده بود را بازپس گرفت و در دسامبر ۱۷۳۳ با احمد پاشا پیمانِ جدیدی را برای بازگرداندن مفادعهدنامه ذهاب امضا کرد.
سلسلهٔ دیگری از نبردهای عثمانی و ایران در قفقاز و تصرف گنجه توسط نادر، که در محاصرهٔ مهندسان روسی قرار گرفتند، دنبال شد. در اواخر سال ۱۷۳۵ ، نادر احساس کرد به اعتبار کافی دست یافته که خود تاج و تخت را بهدست گیرد. او در ژانویهٔ ۱۷۳۶ افراد عالیرتبه از سراسر قلمرو صفویه را دردشت مغان گردآورد و این مجمع، نادر را به پادشاهی ایران برگزیدند.
فتح هندوستان
پس از دستیابی به پادشاهی، وظیفهٔ اصلی نظامی نادرشاه، شکست نهایی نیروهای باقیماندهٔ هوتکی بود که صفویان را به پایان رسانده بودند. نادرشاه قندهار را تسخیر کرد و پس از سقوط قندهار، بسیاری از پشتو ها به سپاه وی پیوستند، و سپاهش با نیروهای تازهوارد ابدال و غل زای تقویت شد.
تعقیب هوتکیهای گریخته به مرزهای هند توسط نادرشاه، به حمله به هند تبدیل شد. نادرشاه گورکانیان را متهم کرد که به آنان پناهگاه و کمک میدهد. در تاریخ ۲۴ فوریهٔ ۱۷۳۹ در کرنال، ایرانیان قاطعانه نیروهای گورکانی را شکست دادند. برای نادرشاه خطبه خوانده و سکههایی بهنامش ضرب شد.
نادرشاه، محمدشاه را خراجگزار خود کرد و او را از بخشِ بزرگی از ثروتهای افسانهایاش، ازجمله تخت طاووس و الماس کوه نور محروم کرد؛ و افزونبر اینها، مبلغ هنگفتی را بهعنوان غرامت برابر با دستکم ۷۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ روپیه مطالبه کرد. وی سپس با فتح توران و سرکوب شورشها، قلمرو ایران را گسترش داد،
قتل نادرشاه و پایان افشاریان
اما نادرشاه افشار در ۱۷۴۷ میلادی توسط افسران خود ترور شد و امپراتوری افشاریان فروپاشید و این آغاز آشوب های داخلی ایران شد.
جنگ ها و نبرد های نادرشاه
- اردوکشی سبزوار
- جنگ کرنال
- جنگ با عثمانی
- محاصره قندهار
- نبرد تنگه خیبر
- نبرد کافر قلعه
- نبرد مهماندوست
- نبرد کرکوک
- نبرد مورچه خورت
اگر شماهم هنرمند هستید،جای شما در خانه هنر ایرانیان خالی است.
با عضویت در سایت خانه هنر ایرانیان،از خدمات تخصصی،حمایت های صنفی،اطلاع رسانی رویدادها،تسهیلات ویژه هنرمندان و همراهی یک مجموعه بهره مند شوید.
برای ثبت نام در سایت خانه هنر ایرانیان و دریافت عضویت رسمی، همین حالا به سامانه جامع عضویت خانه هنر ایرانیان بپیوندید
